Mucize Molekül Şaperon

Hücrelerimizin temel ürünleri proteinlerdir. Proteinler, hücrenin içindeki ribozom adlı karmaşık fabrikalarda üretilirler. Bu üretim neticesinde ise vücutta önemli görevleri yaparlar. Proteinler aminoasit zincirlerinden oluşurlar. Proteinin vazifesini yerine getirebilmesi için 3 boyutlu şekli çok önemlidir. Bu 3 boyutlu şekil aminoasitlerin birbirleri üzerinden katlanmalarıyla mümkün olur. Ancak bunun için bir problem vardır. Ribozomlarda üretilen proteinlerin doğru vakitte, doğru yerde katlanmaları gereklidir. Proteinler üretildiklerinden sonra vazifeli oldukları yere gönderilirler. Kendi boyutları düşünüldüğünde, bu uzun bir yolculuktur. Eğer proteinler üretilir üretilmez, hayati önemdeki şekilleri verilseydi, o zaman hücrenin içinde geçmeleri gereken zar deliklerinden ilerleyemezlerdi. Bu da hayatın sonu anlamına gelirdi. İşte bu iş için şaperon adlı mucize moleküller görevlendirilmiştir. Şaperonların hücredeki görevleri şunlardır.:

Proteinler aminoasitlerin birbirleri üzerinde katlanması ile hayati önemdeki 3 boyutlu yapılarına kavuşturulurlar. Şaperonlar bu katlanmanın doğru zamanda, doğru yerde ve doğru şekilde yapılmasından sorumludur. Bu görevlerini Allah’ın ilhamıyla mükemmel bir şekilde gerçekleştirmektedirler. Bu işleri bir molekülün yapıyor olması hayranlık uyandıran bir durumdur. Sebeplerin ortadan kalktığının Allah’ın doğrudan tecellisinin örneğidir.

Hücrelerimizde diğer her şeyin eksiksiz bir şekilde var olduğunu düşünelim, sadece şaperonların eksikliğinde ya da görevlerindeki bir kusurlarında sistem durma noktasına gelir.  Neticede canlılık ölümle son bulur. Bu da her şeyin aynı anda mükemmel ve eksiksiz hazır olması gerektiğini göstermektedir. Dolayısıyla evrim teorisinin hayatın kademe kademe geliştiği iddiasının yüzeyselliği bir kez daha ortaya çıkmış oluyor.

Maddelere şekil verme işini şuurlu varlıklar yapabilirler. Sağda gösterilen şaperon adlı molekülün proteinlere şekil verme işini vazife edinip bunu mükemmel bir şekilde yapması, elbette kendisinde tecelli eden zatı gösterir. Şaperonlar, yani şuursuz atomlar, görmezler, bilmezler, neyin doğru, neyin yanlış olduğuna karar veremezler, neyi ne zaman yapmaları gerektiğini bilmezler. Bunlar ise olmadan hayat mümkün olmaz. Bütün bu işleri eksiksiz, mükemmel şekilde Allah yapar.

Bir fabrika düşünün, kısa sürede yoğun bir üretim yaptığında, bazı ürünlerin beklenildiği gibi çıkmadığı görülür. Eğer bu ürünlerin hatalarını düzeltme imkanı varsa, düzeltilmesiyle beraber, ortaya artık düzgün çalışan bir sistem çıkar. Bu akılcı bir çözümdür, çünkü üretim maliyetli bir süreçtir. Kuşkusuz böyle bir yöntem uzman işçilerin varlığını gerekli kılar. Çünkü ürünün beklenildiği gibi olup olmadığının kontrolü için o konuda bilgili ve deneyimli olmak gerekir. Buna ek olarak hatalı üründe problemin ne olduğunu anladıktan sonra onu pratik bir şekilde çözmek ise ayrı bir yetenektir. Bazen üretimden sonra proteinlerin beklenildiği şekilde katlanmaları gerçekleşmez. İşte şaperonlar böyle kusurlu proteinleri tespit ederler. Bu proteinleri bozuk yapılarından kurtarıp, düzgün 3 boyutlu şekillerine sokarlar. Tamir edilmiş proteinler ise artık vücutta görevlerine hazırdır. Bu müthiş bir iştir. Çünkü şaperon dediğimiz de proteindir, neticede atomlardan oluşmadır. Bazı atom topluluklarının bir araya gelip diğer atomları denetleyemeyeceği açıktır. Atomların bir proteinin düzgün mü değil mi kararını  vermesi mümkün değildir.

Entropi ve Evrim

Canlılığın ortaya çıkması için şuurlu bir inşa ve O’nun takibi gereklidir. Mevcut yapının hatalı, eksik yanları nelerdir ve bunlar nasıl düzeltilir gibi soruların cevaplarının verilip uygulanması gerekir. Hayat Allah’ın özel bir yaratışıdır. En parlak yaratılış delilidir. Sebeplerin ortadan kalktığı Allah’ın varlığının ve birliğinin apaçık bir delilidir. Esasen canlılığın kendisinin yaratılış delili olduğu açıktır. Maddi yapı olarak etrafınızda bulunan taş, toprak, masa, sandalyeden bir farkınız yoktur. Ama sizin özü toprakla aynı olan vücudunuz onlardan çok farklıdır. “Canlı”dırlar. Madem yapıtaşları her ikisinde de aynıdırlar, o zaman sizdeki canlılığın bir kaynağı olması gerekir. İşte bu Allah’ın Hay isminin tecellisidir. Vicdanen herkes bunu görür.

Günümüzün özel bir anlamı vardır. Artık maddenin temel en küçük yapıtaşlarına kadar, detaylı araştırmalar yapabiliyoruz. Dolayısıyla canlılığın mikro alemde yansımasının nasıl olduğuna şahit oluyoruz. Bu alemde olanlar gerçekten çok şaşırtıcı. Meyve, sebzenin gözünüz önünde bıçakla -görünür hiçbir kullananın olmamasına rağmen- temizlenip kesilip, onlardan yemek yapılması; düzensiz birodanın kim yaptığını görememenize rağmen süpürge ile temizlenip, toparlanması gibi olaylar dolu bir alem bu.

Normalde olması gereken zamanla her şeyin bozulmaya uğramasıdır. Modern fizikte bu düzensizliğin artması olarak anlatılan entropi kanunudur. Kompleks her şeyin zamanla düzensizliği artar. Bunun neticesinde pek çok parçadan oluşan kompleks cisimlerin bu parçalarında hasarlar oluşur ve bütünün ahengi bozulur. Hayret verici şekilde hücrede bunun tersi olur. Bu da ancak bilinçli bir müdahele ile olur. Nitekim bir ayette bu gerçek şöyle ifade ediliyor.

Şüphesiz Allah, gökleri ve yeri zeval bulurlar diye (her an kudreti altında) tutuyor. Andolsun, eğer zeval bulacak olurlarsa, kendisinden sonra artık kimse onları tutamaz. Doğrusu O, Halim'dir, bağışlayandır. (Fatır Suresi, 41)

Kaynak:

1 Moleküler Hücre Biyolojisi, Prof. Dr. Hasan Veysi Güneş, Kaan Kitabevi(2003) 1. Baskı , Sayfa 261
2 Moleküler Hücre Biyolojisi, Prof. Dr. Hasan Veysi Güneş, Kaan Kitabevi(2003) 1. Baskı , Sayfa 260
3 Mihiro Yano, Shinichi Nakamuta, Xueji Wu, Yuushi Okumura, and Hiroshi Kido, A Novel Function of 14-3-3 Protein: 14-3-3ζ Is a Heat-Shock–related Molecular Chaperone That Dissolves Thermal-aggregated Proteins, Mol Biol Cell. 2006 November; 17(11): 4769–4779.